Frag Out! Magazine

OBOWIĄZKOWA SŁUŻBA WOJSKOWA W POLSCE Propozycje zmian systemowych w świetle doświadczeń państw NATO. • Czas szkolenia • Ścieżka kariery w rezerwie • Wyposażenie i umundurowanie • Przywileje rezerwistów oraz ich pracodawców. TEKST: POR. REZ. KRZYSZTOF SZYMAŃSKI ILUSTRACJE: POWER/ADOBE WPROWADZENIE – DLACZEGO REFORMA JEST PILNA Polska zawiesiła obowiązek zasadniczej służby wojskowej w 2009 r., kierując się ówczesną oceną środowiska bezpieczeństwa i doktryną armii zawodowej. Przez ponad dekadę okazało się, że decyzja ta miała poważne konsekwencje dla zasobu wyszkolonych rezerw. Rosyjska agresja na Ukrainę z 2022 r. i ostrzeżenia polskiego kierownictwa państwa z 2026 r. o możliwości ataku Rosji na jedno z państw NATO nadały kwestii rezerw nową rangę. Polska podjęła już pierwsze kroki naprawcze: Ustawa o obronie Ojczyzny z 2022 r., rozbudowa Wojsk Obrony Terytorialnej, reaktywacja Legii Akademickiej i Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej (DZSW). Jednak działania te – choć słuszne kierunkowo – nie tworzą spójnego systemu zdolnego zapewnić masowy zasób wyszkolonych rezerw w perspektywie kilku lat. Niniejszy artykuł proponuje konkretne rozwiązania systemowe inspirowane najlepszymi praktykami sojuszniczymi. Analiza obejmuje rozwiązania: Finlandii (wzorzec zintegrowanego poboru i rezerw), Niemiec (model hybrydowy: zawodowi i rezerwiści), Norwegii (selektywny pobór z wysoką jakością szkolenia), Estonii (cyfrowe zarządzanie i Kaitseliit), Szwajcarii (armia złożona wyłącznie z rezerwistów), Łotwy i Litwy (reaktywacja poboru po 2014–2022 r.) oraz Izraela (powszechna służba z rozbudowanym systemem Miluim). OBOWIĄZKOWA SŁUŻBA WOJSKOWA – MODELE W NATO I PROPOZYCJA DLA POLSKI • Przegląd modeli w państwach NATO Wśród 32 państw NATO (stan na 2025 r.) obowiązkowa służba wojskowa lub jej zmodyfikowane formy obowiązują w 17. Pozostałe utrzymują armie w pełni zawodowe lub oparte na ochotnikach. Można wyróżnić trzy dominujące modele: pobór powszechny (Finlandia, Norwegia, Grecja, Turcja, Dania, Estonia, Litwa, Łotwa), selektywny pobór lub quasi-pobór (Niemcy, Szwecja – reaktywacja 2017 r., Francja – Service National Universel w fazie pilotażowej) oraz modele wyłącznie zawodowe (USA, Wielka Brytania, Polska, Czechy, Słowacja, Holandia i inne). Czas zasadniczej służby wojskowej różni się znacząco: Finlandia – 165–347 dni zależnie od specjalności, Norwegia – 12 miesięcy (od 2016 r. obejmuje kobiety), Estonia – 8 lub 11 miesięcy, Litwa – 9 miesięcy (reaktywacja 2015 r.), Łotwa – 11 miesięcy (reaktywacja 2023 r.), Dania – 4–12 miesięcy, Grecja – 9–12 miesięcy, Turcja – 6–12 miesięcy (zależnie od wykształcenia), Szwajcaria – 18–21 tygodni szkolenia podstawowego + obowiązkowe ćwiczenia do 50. roku życia. Norwegia i Dania wdrożyły szczególnie interesujące rozwiązania: selektywny pobór oparty nie na losowaniu, lecz na teście kwalifikacyjnym połączonym z deklaracją ochotniczą. W praktyce spośród wszystkich 20-latków powołuje się jedynie 30–40%, ale są to osoby najlepiej www.fragoutmag.com

• Cover