Frag Out! Magazine

Wiek, stan zdrowia, jakość szkolenia i skala powołań na ćwiczenia w świetle dostępnych danych Opracowanie krytyczne REALNA OCENA MOŻLIWOŚCI MOBILIZACYJNYCH REZERWY PASYWNEJ SIŁ ZBROJNYCH RP TEKST: POR. REZ. KRZYSZTOF SZYMAŃSKI ILUSTRACJE: POWER/ADOBE 1. WSTĘP – PROBLEM REALNEJ GOTOWOŚCI MOBILIZACYJNEJ Debata o stanie polskich rezerw osobowych toczy się od lat, lecz rzadko schodzi na poziom konkretnej analizy tego, kim faktycznie są osoby figurujące w ewidencji rezerwy pasywnej i jaką realną wartość bojową reprezentują. Liczby publikowane okazjonalnie przez Ministerstwo Obrony Narodowej – mówiące o setkach tysięcy lub nawet milionach osób w rezerwie – mogą sugerować znaczący potencjał mobilizacyjny. Rzeczywistość jest znacznie bardziej skomplikowana i wymaga analizy trzech zasadniczych wymiarów: struktury wiekowej rezerwy, stanu zdrowia populacji objętej ewidencją oraz – co kluczowe – częstotliwości i jakości jakiegokolwiek przeszkolenia, jakiemu osoby te zostały poddane od czasu zakończenia służby zasadniczej lub zawodowej. Rezerwa pasywna – w odróżnieniu od rezerwy aktywnej, uregulowanej przepisami Ustawy o obronie Ojczyzny z 2022 r. i obejmującej żołnierzy rezerwy biorących czynny udział w cyklicznych ćwiczeniach – to w praktyce zbiór osób wpisanych do ewidencji wojskowej, które przeszły jakąś formę szkolenia wojskowego (zasadniczą służbę przed 2009 r., szkolenie w Szkole Podchorążych Rezerwy, służbę w Legii Akademickiej, odbytą służbę w ramach Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej, służbę zawodową zakończoną przeniesieniem do rezerwy), lecz od tego czasu nie były poddane żadnemu systemowemu sprawdzeniu aktualnych umiejętności, sprawności fizycznej czy stanu zdrowia. Niniejszy artykuł stawia tezę, że deklarowana liczebność rezerwy pasywnej jest wskaźnikiem statystycznym o ograniczonej wartości operacyjnej. Realna gotowość mobilizacyjna tej grupy – rozumiana jako zdolność do efektywnego włączenia się w struktury bojowe w rozsądnym czasie od powołania – jest znacząco niższa niż sugerowałyby same liczby ewidencyjne, z powodu czynników demograficznych, zdrowotnych i organizacyjnych szczegółowo opisanych w dalszej części tekstu. 2. STRUKTURA WIEKOWA REZERWY PASYWNEJ Polska zawiesiła powszechny obowiązek zasadniczej służby wojskowej w 2009 roku. Oznacza to, że osoby, które odbyły taką służbę jako ostatnie roczniki przed zawieszeniem, miały w momencie odbywania służby ok. 19–24 lata, a zatem na dziś (2026 r.) mają ok. 35–41 lat. Większa część rezerwy pasywnej – w tym osoby, które odbyły zasadniczą służbę wojskową w latach 80. i 90. XX wieku, w tym absolwenci Szkół Podchorążych Rezerwy z lat 1990–2005 – mają obecnie od 45 do 62 lat lub więcej. Struktura wiekowa rezerwy pasywnej jest zatem mocno przesunięta w stronę grup wiekowych starszych niż optymalny wiek żołnierza liniowego. Analizy wojskowe – m.in. doświadczenia armii ukraińskiej oraz analizy NATO dotyczące optymalnego wieku żołnierza pierwszej linii – wskazują, że najwyższą efektywność bojową, mierzoną wydolnością fizyczną, czasem reakcji i zdolnością do regeneracji w warunkach polowych, wykazują żołnierze w przedziale wiekowym 20–35 lat. Powyżej 40. roku życia następuje systematyczny, choć zindywidualizowany, spadek parametrów sprawnościowych istotnych dla działań bojowych pierwszej linii – wydolności krążeniowo-oddechowej, siły mięśniowej, elastyczności stawów i czasu regeneracji po wysiłku. W praktyce oznacza to, że znaczna część rezerwy pasywnej – osoby w wieku 45–62 lat – nadaje się, przy zachowaniu dobrego stanu zdrowia, do zadań drugiej linii: obsługi logistycznej, wsparcia inżynieryjnego, dowodzenia sztabowego, www.fragoutmag.com

• Cover