Frag Out! Magazine

4.2. Problem jakości i adekwatności programowej Nawet w przypadkach, gdy rezerwista pasywny zostaje powołany na ćwiczenia, jakość merytoryczna takich szkoleń bywa przedmiotem krytyki. Wielokrotnie podnoszone w dyskusjach eksperckich i publicystyce wojskowej problemy obejmują: brak ciągłości programowej (każde wezwanie traktowane jest jako odosobnione wydarzenie, nie element długofalowej ścieżki szkoleniowej); niedopasowanie programu ćwiczeń do ewolucji doktryny wojskowej i nowych technologii (np. szkolenie nieobejmujące zagrożeń dronowych, walki radioelektronicznej, nowych systemów łączności); ograniczony wymiar czasowy ćwiczeń, niepozwalający na nic więcej niż przypomnienie podstaw; oraz brak weryfikacji rzeczywistych umiejętności po zakończeniu ćwiczeń w postaci rzetelnego systemu ocen. Z perspektywy porównawczej, opisanej szczegółowo w opracowaniach dotyczących systemów fińskiego i szwajcarskiego, regularność i jakość ćwiczeń cyklicznych są absolutnym fundamentem skutecznego systemu rezerw. Szwajcarski model Wiederholungskurse zakłada coroczne, kilkunastodniowe ćwiczenia przez dwie–trzy dekady, z systemem ocen decydującym o awansie lub pozostaniu na stanowisku. Fiński system kertausharjoitukset działa na podobnych zasadach. W obu przypadkach rezerwista wie, kiedy i na jak długo zostanie powołany, a program ćwiczeń jest elementem ciągłej ścieżki rozwoju, nie incydentalnym zdarzeniem. W polskim systemie rezerwy pasywnej taki mechanizm w nie istnieje. Decyzja o powołaniu konkretnej osoby na ćwiczenia ma charakter administracyjny, podejmowany przez Wojskowe Centrum Rekrutacji na podstawie aktualnych potrzeb jednostek wojskowych, bez systemowego planu obejmującego całą populację rezerwy. Skutkiem jest sytuacja, w której duża część rezerwistów pasywnych – w tym osoby, które formalnie posiadają stopień oficerski uzyskany w Szkole Podchorążych Rezerwy lub poprzez zasadniczą służbę wojskową – nie miała żadnego kontaktu z wojskiem od lat lub dekad. 5. SKALA POWOŁAŃ NA ĆWICZENIA REZERWY W LATACH 2016-2016 – SZACUNKI ORIENTACYJNE Ministerstwo Obrony Narodowej, Sztab Generalny Wojska Polskiego oraz – od 2022 r. – Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji publikują okazjonalnie zbiorcze dane o liczbie żołnierzy rezerwy powoływanych na ćwiczenia, najczęściej w ramach komunikatów prasowych, sprawozdań rocznych z działalności MON lub odpowiedzi na interpelacje poselskie. Dane te nie są jednak konsekwentnie agregowane w jednym, łatwo dostępnym publicznie zestawieniu obejmującym cały okres 2016–2026, co utrudnia rzetelną analizę trendu. Warto wspomnieć, że w latach 2010 – 2015 praktycznie nie było powołań na ćwiczenia rezerwy, jedynymi wyjątkami byli przedstawicieli służby zdrowia oraz kapelani. Z dostępnej wiedzy ogólnej oraz znanych trendów w polityce obronnej można wskazać następujące przybliżone etapy w analizowanym okresie, przy zastrzeżeniu, że konkretne liczby wymagają potwierdzenia w oficjalnych publikacjach MON i CWCR: W okresie 2016–2018 system powołań funkcjonował na relatywnie niskim poziomie aktywności, co odpowiadało ogólnej niskiej priorytetyzacji rezerw osobowych w polityce obronnej tego okresu. Liczba powołań na ćwiczenia rezerwy w tych latach mogła obejmować, według szacunków, kilka do kilkunastu tysięcy osób rocznie w całym kraju. Okres COVIDu 2019-2021 ponownie znacząco ograniczył ilościowo powołania na ćwiczenia żołnierzy rezerwy. Od 2022 roku – w związku z pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę i przyjęciem Ustawy o obronie Ojczyzny – nastąpiło wyraźne zintensyfikowanie działań związanych z systemem rezerw, w tym deklarowane zwiększenie liczby powołań na ćwiczenia. Komunikaty MON z lat 2023–2025 wielokrotnie wskazywały na rosnącą liczbę osób uczestniczących w ćwiczeniach wojskowych, choć w komunikatach tych nie zawsze precyzyjnie rozróżniano rezerwę aktywną (kontraktową) od rezerwy pasywnej, co utrudnia precyzyjną ocenę skali powołań właśnie tej drugiej grupy. Należy podkreślić zasadniczy problem metodologiczny: nawet jeśli całkowita liczba osób uczestniczących w jakiejkolwiek formie ćwiczeń wojskowych wzrosła w analizowanym dziesięcioleciu, nie jest jasne, jaka część tego wzrostu dotyczy rezerwy pasywnej (osób bez kontraktu, powoływanych jednorazowo), a jaka – rezerwy aktywnej. Bez dostępu do szczegółowych danych źródłowych MON i CWCR nie można odpowiedzialnie podać precyzyjnych wartości rocznych bez ryzyka wprowadzenia czytelnika w błąd. Ponadto MON informował tylko o górnej granicy ilościowej powoływanych żołnierzy pasywnej rezerwy a całkowicie brakuje danych dotyczących faktycznych powołań na ćwiczenia oraz, co jest ANALIZA

• Cover