Frag Out! Magazine

• Przywileje emerytalne Szwajcaria zalicza do emerytury wojskowej (AHV) wszystkie dni służby rezerwowej jako składkowe. Fiński rezerwista ma zaliczane okresy ćwiczeń do stażu pracy bez ograniczeń. USA oferują rezerwistom zredukowaną emeryturę wojskową (Retired Reserve Pay) po 20 latach służby rezerwowej, w tym po osiągnięciu wieku 60 lat. Propozycja dla Polski: każdy rok aktywnej służby rezerwowej (minimum 14 dni ćwiczeń) byłby zaliczany do stażu ubezpieczeniowego ZUS jako rok pełny, niezależnie od wymiaru ćwiczeń. Po 10 latach aktywnej służby rezerwowej rezerwista nabywałby prawo do dodatkowego świadczenia emerytalnego w wysokości 100 PLN miesięcznie za każdy rok po dziesiątym – jako uznanie wieloletniego poświęcenia na rzecz obronności. PRZYWILEJE I ZACHĘTY DLA PRACODAWCÓW • Pracodawca a rezerwista – problem strukturalny Jednym z największych praktycznych hamulców systemu rezerw jest napięcie między obowiązkami wojskowymi rezerwisty a potrzebami jego pracodawcy. Nieobecność pracownika przez 14–30 dni w roku wiąże się z realnym kosztem: konieczność organizacji zastępstwa, utrata ciągłości procesów, dodatkowe obciążenie pozostałych pracowników. W firmach małych i średnich absencja kluczowego pracownika może oznaczać poważne zakłócenie działalności. Problem ten jest dobrze znany we wszystkich krajach o systemach rezerw i każde z nich wypracowało własne mechanizmy jego łagodzenia. Wyróżnić można trzy podejścia: @ Model obowiązkowy z kompensatą (Finlandia, Szwajcaria, Norwegia) – pracodawca musi zwolnić pracownika, lecz koszty ponosi państwo, @ Model zachęty (USA, Estonia) – pracodawca nie jest zobowiązany prawnie do zachowania miejsca pracy (choć zakaz dyskryminacji obowiązuje), ale otrzymuje znaczące ulgi podatkowe za zatrudnianie i wspieranie rezerwistów, @ Model mieszany – obowiązek + zachęty (Niemcy po reformie 2023 r.). • Rozwiązania stosowane w NATO USA: prawo USERRA (Uniformed Services Employment and Reemployment Rights Act) gwarantuje rezerwistom prawo powrotu na stanowisko po powrocie ze służby i zakazuje dyskryminacji przy zatrudnieniu. Pracodawcy otrzymują ulgi podatkowe (Employer Support of the Guard and Reserve – ESGR tax credits) za aktywne wspieranie rezerwistów: do 5 000 USD rocznie odliczenia za każdego pracownika-rezerwistę, z dodatkowym kredytem za szkolenia zastępstw podczas nieobecności rezerwisty. Wielka Brytania: program SaBRE (Supporting Britain's Reservists and Employers) przyznaje pracodawcom certyfikat ERS (Employer Recognition Scheme) za wspieranie rezerwistów – na poziomach Bronze, Silver i Gold. Certyfikat Gold oznacza m.in. preferencje przy przetargach rządowych. W 2023 r. ok. 4 500 brytyjskich firm posiadało certyfikat Gold ERS. Pracodawcy mogą ubiegać się o refundację kosztów zastępstwa pracownika-rezerwisty podczas ćwiczeń (do 110 GBP dziennie). Niemcy: po reformie systemu rezerw w 2023 r. wprowadzono model Arbeitgeberunterstützung (wsparcie pracodawcy): firma zatrudniająca rezerwistę i aktywnie go wspierająca może ubiegać się o certyfikat „Bundeswehr Partner‟, dający preferencje przy kontraktach z administracją federalną, landowną i wojskiem (zamówienia publiczne). Dodatkowo pracodawcy mogą odliczyć od podatku 125% kosztów wynagrodzeń wypłaconych za czas zastępstwa pracownika-rezerwisty. Estonia: pracodawcy, których pracownicy aktywnie uczestniczą w Kaitseliit, otrzymują logo Turvalise Eesti Tööandja („Pracodawca Bezpiecznej Estonii‟) i są promowani w państwowych kampaniach reklamowych. Program jest dobrowolny, lecz prestiżowy – w małym społeczeństwie estońskim etykieta patriotycznego pracodawcy ma realną wartość marketingową. • Propozycja polskiego systemu wsparcia pracodawców Proponowany system zachęt dla polskich pracodawców zatrudniających żołnierzy rezerwy opiera się na czterech filarach: @ Ulga podatkowa Pracodawcy Rezerwisty: odliczenie od podstawy CIT (lub PIT w przypadku firm osobowych) kwoty równej 150% wynagrodzenia brutto wypłaconego Literatura i źródła: 1. Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2022 poz. 655 ze zm.). 2. Norwegian Ministry of Defence, White Paper on Military Service – Conscription and Reserve System, Oslo 2023. 3. Swiss Federal Department of Defence (DDPS), Reserve System and Militia Army, Bern 2024. 4. Finnish Ministry of Defence, Defence Report to Parliament 2021, Helsinki 2021. 5. Estonian Ministry of Defence, National Defence Development Plan 2022–2031, Tallinn 2022. 6. U.S. Department of Defense, Employer Support of the Guard and Reserve (ESGR) Annual Report 2024. 7. UK Ministry of Defence, Reserve Forces and Cadets – SaBRE Programme Review 2024, London 2024. 8. Bundesministerium der Verteidigung, Reservistenkonzept der Bundeswehr 2023, Berlin 2023. 9. IDF, Reserve Forces – Lessons from Operation Iron Swords 2023/2024, Tel Aviv 2024. 10. RAND Corporation, Improving Reserve Component Readiness – NATO Perspectives, Santa Monica 2023. 11. IISS, The Military Balance 2025, International Institute for Strategic Studies, London 2025. 12. Najwyższa Izba Kontroli RP, Wyniki kontroli systemu rezerw osobowych SZ RP, Warszawa 2023. 13. Ministerstwo Obrony Narodowej RP, Program Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych na lata 2023–2032, Warszawa 2023. 14. Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 ze zm.) – przepisy dotyczące służby wojskowej pracowników. Artykuł przygotowany w czerwcu 2026 r. Informacja www.fragoutmag.com

• Cover